Кафедра жөнүндө маалымат
Аба кемелерин учуу-техникалык жактан эксплуатациялоо жана транспорттук тутумдарда башкарууну уюштуруу кафедрасы (АКУТЖЭ ТТБУ)
Кафедранын тарыхы жана жалпы маалыматы
2017-жылдын 6-декабрындагы №788-Токтомуна ылайык, И. Абдраимов атындагы Кыргыз авиацияциялык окуу жайы жогорку авиациялык билим берүү мекемеси катары түзүлдү
Авиация институтундагы билим берүү жана илимий-изилдөө ишмердүүлүгүн башкарууну жакшыртуу жана билим берүү процессин камсыздоонун механизмдеринин натыйжалуулугун жогорулатуу максатында И. Абдраимов Кыргыз авиациялык институнун кеңешинин чечимине ылайык. Абдраимов атындагы жарандык авиация факультети түзүлүп, «УАба кемелерин учуу-техникалык жактан эксплуатациялоо жана транспорттук тутумдарда башкарууну уюштуруу кафедрасы" ачылды.
Кафедра Жарандык авиация факультетинин курамында иштейт жана Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясы үчүн адистерди даярдайт.
Окуу программалары авиация тармагында суроо-талапка жооп берген кесиптик компетенцияларды өнүктүрүүгө жана практикалык даярдыкты жакшыртууга багытталган. Окутуучулар окуу материалдарын жакшыртууга, ар кандай дисциплиналар үчүн окуу комплекстерин иштеп чыгууга, жарандык авиация тармагындагы нускамалык документтерди иштеп чыгууга катышууга жана студенттердин илимий-изилдөө иштерин жетектөөгө активдүү катышышат.
Сунушталган билим берүү программалары жана окутуу профилдери
1. Багыты 670500 «Транспорттук жана технологиялык машиналарды, комплекстерди жана аба унааларынын тутумдарын тейлөө»
Окутуу профилдери:
1.1. Учактардын учуусун тейлөө
Программа жарандык авиация учкучтарын даярдоого багытталган. Окуу авиациялык унааны башкаруу, учууну пландаштыруу жана аткаруу, навигация, метеорология, авиациялык коопсуздук жана адам факторлору боюнча компетенцияларды өнүктүрүүгө багытталган. Бүтүрүүчүлөр квалификацияларына жана тиешелүү авиациялык талаптарга ылайык авиациялык уюмдарда учкуч болуп иштешет.
Программа жарандык авиация учкучтарын даярдоого багытталган. Окуу авиациялык унааны башкаруу, учууну пландаштыруу жана аткаруу, навигация, метеорология, авиациялык коопсуздук жана адам факторлору боюнча компетенцияларды өнүктүрүүгө багытталган. Бүтүрүүчүлөр квалификацияларына жана тиешелүү авиациялык талаптарга ылайык авиациялык уюмдарда учкуч болуп иштешет.
1.2. Учактардын кыймылдаткычтарын техникалык тейлөө
Программа авиациялык жабдууларды иштетүү жана тейлөө боюнча адистерди даярдоого багытталган. Окуу программасына учактын жана учак кыймылдаткычынын конструкциясын, диагностика ыкмаларын, тейлөөнү жана оңдоону, ошондой эле учуунун ишенимдүүлүгү жана коопсуздугу маселелерин изилдөө кирет. Бүтүрүүчүлөр авиакомпанияларда, авиациялык техникалык базаларда жана жарандык авиациянын тейлөө жана оңдоо уюмдарында иштешет.
Программа авиациялык жабдууларды иштетүү жана тейлөө боюнча адистерди даярдоого багытталган. Окуу программасына учактын жана учак кыймылдаткычынын конструкциясын, диагностика ыкмаларын, тейлөөнү жана оңдоону, ошондой эле учуунун ишенимдүүлүгү жана коопсуздугу маселелерин изилдөө кирет. Бүтүрүүчүлөр авиакомпанияларда, авиациялык техникалык базаларда жана жарандык авиациянын тейлөө жана оңдоо уюмдарында иштешет.
1.3. Учактык-навигациялык тутумдарынын электрлештирилген тармактарын техникалык тейлөө
Программа учактын электр, электрондук жана навигациялык тутумдарын иштетүү боюнча адистерди даярдоого арналган. Окуу заманбап авиациялык аспаптарды, башкаруу тутумдарын жана тейлөө технологияларын өздөштүрүүгө багытталган. Бүтүрүүчүлөр авиациялык электрондук жана навигациялык жабдууларды иштетүү жана тейлөө менен алектенген авиациялык уюмдарда кесиптенишет.
Программа учактын электр, электрондук жана навигациялык тутумдарын иштетүү боюнча адистерди даярдоого арналган. Окуу заманбап авиациялык аспаптарды, башкаруу тутумдарын жана тейлөө технологияларын өздөштүрүүгө багытталган. Бүтүрүүчүлөр авиациялык электрондук жана навигациялык жабдууларды иштетүү жана тейлөө менен алектенген авиациялык уюмдарда кесиптенишет.
ЯК-40 конструкциясы
1.4. Учактарды күйүүчү май жана майлоочу материалдар менен тейлөө
Программа авиациялык жабдуулар үчүн күйүүчү май жана майлоочу материалдарды камсыздоо боюнча адистерди даярдоого багытталган. Окуу учурунда студенттер авиациялык күйүүчү майлардын жана майлоочу материалдардын түрлөрүн, сактоо жана сапатын көзөмөлдөө технологияларын, учактарды күйүүчү май менен толтуруу эрежелерин, ошондой эле авиациялык, өнөр жайлык жана экологиялык коопсуздук талаптарын үйрөтөт.
Бүтүрүүчүлөр учактарды күйүүчү май менен толтуруу кызматтарында, аэропорттордо, авиакомпаниялардын техникалык бөлүмдөрүндө жана башка авиациялык уюмдарда иштей алышат.
Программа авиациялык жабдуулар үчүн күйүүчү май жана майлоочу материалдарды камсыздоо боюнча адистерди даярдоого багытталган. Окуу учурунда студенттер авиациялык күйүүчү майлардын жана майлоочу материалдардын түрлөрүн, сактоо жана сапатын көзөмөлдөө технологияларын, учактарды күйүүчү май менен толтуруу эрежелерин, ошондой эле авиациялык, өнөр жайлык жана экологиялык коопсуздук талаптарын үйрөтөт.
Бүтүрүүчүлөр учактарды күйүүчү май менен толтуруу кызматтарында, аэропорттордо, авиакомпаниялардын техникалык бөлүмдөрүндө жана башка авиациялык уюмдарда иштей алышат.
2. Багыты 670600 «Аба унаасынын процесстик технологиясы»
Окутуу профилдери:
2.1. Аба унаасында ташууну уюштуруу жана башкаруу
Программа жүргүнчүлөрдү жана жүктөрдү аба унаасы менен уюштуруу жаатында адистерди даярдоого багытталган. Окуу программасы логистика, унааны пландоо, унаалык процесстерди башкаруу жана документтердин агымын камтыйт. Бүтүрүүчүлөр авиакомпанияларда, аэропорттордо, унаа жана логистикалык компанияларда, ошондой эле жүк ташуу агенттиктеринде иштей алышат.
Программа жүргүнчүлөрдү жана жүктөрдү аба унаасы менен уюштуруу жаатында адистерди даярдоого багытталган. Окуу программасы логистика, унааны пландоо, унаалык процесстерди башкаруу жана документтердин агымын камтыйт. Бүтүрүүчүлөр авиакомпанияларда, аэропорттордо, унаа жана логистикалык компанияларда, ошондой эле жүк ташуу агенттиктеринде иштей алышат.
2.2. Аба унаасынын кыймылын башкаруу
Программада аба кыймылын уюштуруу жана башкаруу (аба кыймылын текшерүү) адистерин даярдоого арналган. Окуу курсунда учууну пландаштыруу жана координациялоо, аба мейкиндигин пайдалануу, авиациялык навигация, метеорология, радио байланыш жана автоматташтырылган системаларынын башкаруу негиздери каралат. Бүтүрүүчүлөр бекитилген квалификацияларынын алкагында аба кыймылын башкаруу уюмдарында, диспетчердик кызматтарда жана аэропорттордо иштей алышат.
Программада аба кыймылын уюштуруу жана башкаруу (аба кыймылын текшерүү) адистерин даярдоого арналган. Окуу курсунда учууну пландаштыруу жана координациялоо, аба мейкиндигин пайдалануу, авиациялык навигация, метеорология, радио байланыш жана автоматташтырылган системаларынын башкаруу негиздери каралат. Бүтүрүүчүлөр бекитилген квалификацияларынын алкагында аба кыймылын башкаруу уюмдарында, диспетчердик кызматтарда жана аэропорттордо иштей алышат.
2.3. Унаа коопсуздугу
Программа авиациялык коопсуздук боюнча адистерди даярдоого багытталган. Студенттер мыйзамсыз кийлигишүүлөрдү алдын алуу чараларын, авиациялык коопсуздук тутумдарын жана өзгөчө кырдаалдарга жооп берүү тартибин үйрөтөт. Бүтүрүүчүлөр аэропорттордо жана авиакомпанияларда авиациялык жана транспорттук коопсуздук кызматтарында иштей алышат.
Программа авиациялык коопсуздук боюнча адистерди даярдоого багытталган. Студенттер мыйзамсыз кийлигишүүлөрдү алдын алуу чараларын, авиациялык коопсуздук тутумдарын жана өзгөчө кырдаалдарга жооп берүү тартибин үйрөтөт. Бүтүрүүчүлөр аэропорттордо жана авиакомпанияларда авиациялык жана транспорттук коопсуздук кызматтарында иштей алышат.
Изилдөө иш-чаралары
Кафедранын илимий изилдөө иш-чаралары
Аба кыймылын көзөмөлдөө жана аба кыймылын башкаруу кафедрасынын негизги илимий багыты:
"Жарандык авиациянын өнүгүүсүндөгү учурдагы тенденциялар".
"Жарандык авиациянын өнүгүүсүндөгү учурдагы тенденциялар".
Кафедранын окутуучулары төмөнкү иштерге активдүү катышышат:
- илимий макалаларды даярдоо жана басып чыгаруу;
- кафедранын лабораторияларына негизделген илимий багыттарды өнүктүрүү;
- диссертациялык изилдөө жүргүзүү.
Илимий ишмердүүлүктүн мисалы:
Курманов Улан Эсембекович – «Мотордук транспортту колдонууда транспорттук жана логистикалык системаларды синтездөө жана алардын иштөө натыйжалуулугун жогорулатуу методологиясынын илимий негиздери» аттуу доктордук диссертация боюнча иштеп жатат,
адистик 05.22.10 – "Унаа тейлөө иштери".
Курманов Улан Эсембекович – «Мотордук транспортту колдонууда транспорттук жана логистикалык системаларды синтездөө жана алардын иштөө натыйжалуулугун жогорулатуу методологиясынын илимий негиздери» аттуу доктордук диссертация боюнча иштеп жатат,
адистик 05.22.10 – "Унаа тейлөө иштери".
Студенттердин илимий-изилдөө иштери (СИИИ)
Студенттердин илимий-изилдөө иштери жарандык авиация тармагындагы адистерди даярдоонун сапатын жакшыртуунун жана илимий-техникалык жетишкендиктерди чыгармачылык менен колдонуу жөндөмүн өнүктүрүүнүн негизги каражаты болуп саналат.
Студенттердин илимий мелдештерге жана сынактарга катышуусу
TTПо-3-23 тобунун студенттери Арзуу Бостонбаева, Улукбек Мухтаров жана ЭTMо-3-23 тобунун студенти Өмурбек Керимкулов дисциплинасы боюнча IV Ачык Эл аралык Интернет Олимпиадасына катышты. «Теориялык механика» аттуу олимпиада 2025-жылдын 10-мартынан 15-мартына чейин Түркмөнстандын Мамлекеттик Энергетика Институтунда өтүп, командалык турнирде экинчи орунду ээледи.
Бостонбаева Арзуу Олимпиаданын жекече этабында үчүнчү орунду алды.
Жетекчи: техника илимдеринин кандидаты, доцент милдетин аткаруучу Гапарова Ж.Т.
Бостонбаева Арзуу Олимпиаданын жекече этабында үчүнчү орунду алды.
Жетекчи: техника илимдеринин кандидаты, доцент милдетин аткаруучу Гапарова Ж.Т.
Изилдөө долбоорунун негизги максаттары:
- илимий таанып-билүү ыкмаларын өздөштүрүү жана окуу материалын терең өздөштүрүү;
- илимий маселелерди өз алдынча чечүү жөндөмүн өнүктүрүү;
- изилдөө топторунда иштөө көндүмдөрүн өнүктүрүү жана изилдөө иштерин уюштуруу ыкмаларын өздөштүрүү.
СИИИ:
- билим берүү процессине киргизилген (курстук долбоорлор жана изилдөө элементтери бар студенттердин өз алдынча иштери);
- сабактарынан тышкары өтөт;
- бөлүмдүн жыйынында же илимий конференцияда отчеттун презентациясы менен аяктайт.
Сабак убактысынан тышкары жана окуу программасынын талаптарын аткаруу менен ийгиликтүү аткарылган иш курстук жумуш катары эсептелиши мүмкүн.
Лабораториялык жайлар жана изилдөө аймактары
Кафедрада төмөнкү лабораториялар бар:
Q Модель учактар лабораториясы:
Лабораториянын студенттери эл аралык мелдештерге туруктуу жана ийгиликтүү катышып келишет.
Лабораториянын студенттери эл аралык мелдештерге туруктуу жана ийгиликтүү катышып келишет.
Q Авиациялык коопсуздук лабораториясы:
И. Абдраимов атындагы Кыргыз авиациялык институтунун авиациялык коопсуздук лабораториясы авиация тармагынын адистерине практикалык даярдыкты камсыз кылат, студенттердин илимий-изилдөө иштерин колдойт жана тиешелүү конференцияларга, мелдештерге жана илимий иш-чараларга катышуусун жогорулатылат.
Q Эксперименталдык дизайн лабораториясы, төмөнкү багыттарда иштейт:
-
-
Аэродинамика боюнча лабораториялык иштерди жүргүзүү үчүн шамал түтүгүн долбоорлоо жана өндүрүү.
-
Жеңил авиациялык (эң жеңил) учак үчүн ички күйүүчү кыймылдаткычтын долбоорун иштеп чыгуу.
-
Эң жеңил учактардын (авиациялык учактар, вертолёттор) долбоорлорун иштеп чыгуу.
-
Эң жеңил учактарды электр моторун кубат булагы катары колдонуу мүмкүнчүлүктөрүн изилдөө.
-
Окутуу куралдарын, иш жүзүндөгү демонстрациялык моделдерди жана стенддерди иштеп чыгарат өздөштүрөт.
-
Билим берүү иш-чаралары
Билим берүү иш-чаралары Жарандык авиация факультетинде жүргүзүлөт.
Окуучулардын билимдерин баалоо үчүн модулдук упай негизиндеги рейтинг системасы окуу процессине киргизилди. Кафедранын окутуучулары автоматташтырылган билимди баалоо системасы (АВН) үчүн ар кандай деңгээлдеги таталдаштырылган тест материалдарынын топтомдорун иштеп чыгышты.
Кафедранын туруктуу кызматкерлери:
- академиялык дисциплиналар боюнча окутуу жана окуу материалдарын жакшыртуу;
- окутуу материалдарын жана баалоо каражаттарын жаңыртуу;
- заманбап санариптик билим берүү технологияларын киргизүү; дисциплиналардын мазмунун мамлекеттик билим берүү стандарттарынын жана окуу программаларынын талаптарына ылайыкташтыруу.
Бүтүрүүчүлөр
2022-жылы кафедранын программалары авиация тармагындагы биринчи бакалавр даражалуу бүтүрүүчүлөрдү чыгарды. Кафедранын көптөгөн бүтүрүүчүлөрү Кыргыз Республикасындагы жана алыстагы бир катар чет өлкөлөрдөгү жарандык авиация ишканаларында ийгиликтүү эмгектенип жатышат, ошентип, учуунун коопсуздугуна салым кошот.
Бакалавр даражасын алган алгачкы бүтүрүүчү студенттер